Tái cấu trúc mô hình sản xuất nông nghiệp, mở rộng không gian phát triển mới

VRG – Hội nghị Nông nghiệp năm 2026 với chủ đề: “Đổi mới mô hình quản lý, canh tác và sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả bền vững” được VRG tổ chức ngày 31/3 không chỉ là dịp nhìn lại thực trạng, mà quan trọng hơn, xác lập tư duy phát triển mới: lấy hiệu quả trên từng hecta đất làm trung tâm, chủ động chuyển đổi để mở ra không gian tăng trưởng bền vững.

Ông Lê Thanh Hưng – TGĐ VRG (thứ 5 từ phải sang) và ông Phạm Hải Dương – Phó TGĐ VRG vinh danh các công ty đạt năng suất 2 tấn/ha

Hội nghị với sự tham gia của 314 đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến gồm các đồng chí là Chủ tịch HĐTV/HĐQT, Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc phụ trách lĩnh vực nông nghiệp, Trưởng phòng Quản lý kỹ thuật của 63 đơn vị cao su thành viên trực thuộc Tập đoàn, Viện nghiên cứu Cao su Việt Nam, Trường Cao đẳng Miền Đông.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó TGĐ VRG Phạm Hải Dương, cho biết, Tập đoàn hiện đang quản lý quỹ đất nông nghiệp quy mô lớn, trải rộng trên nhiều vùng sinh thái, đóng vai trò nền tảng trong hoạt động sản xuất và phát triển lâu dài. Trong nhiều năm qua, mô hình sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây cao su, đã góp phần quan trọng tạo dựng vị thế và giá trị của Tập đoàn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần nhìn nhận một cách khách quan và thẳng thắn rằng: mô hình nông nghiệp hiện tại đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi.

Áp lực về hiệu quả kinh tế ngày càng lớn; nguồn lao động ngày càng thiếu hụt và cạnh tranh; yêu cầu về sử dụng đất ngày càng chặt chẽ theo quy hoạch của địa phương; cùng với đó là đòi hỏi tất yếu về ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

“Bên cạnh đó, thực tiễn sản xuất cho thấy một số diện tích không còn phù hợp với cây cao su; hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng; chất lượng đất tại nhiều khu vực có dấu hiệu suy giảm. Những vấn đề này không phải là nhất thời, mà là những thay đổi mang tính xu thế, đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp cận mới, tư duy mới và phương thức tổ chức sản xuất mới. Do đó, việc đổi mới mô hình nông nghiệp không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài của Tập đoàn” – Phó TGĐ VRG Phạm Hải Dương, nhấn mạnh.

Lãnh đạo VRG vinh danh các công ty đạt năng suất 2 tấn/ha

Định hình hệ sinh thái nông nghiệp mới

Báo cáo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Quốc Cường – Phó Ban phụ trách Ban Quản lý Kỹ thuật Tập đoàn, cho biếy, hiện nay VRG đang quản lý hơn 485.000 ha đất, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 99% (480.265 ha), cây cao su giữ vai trò chủ đạo (380.000 ha, tương đương 78,3%) .

Tuy nhiên, theo quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2026 – 2030, diện tích cao su tại Việt Nam dự kiến giảm mạnh từ 266.273 ha xuống còn 149.969 ha, tức giảm tới 116.304 ha (43,7%). Đáng chú ý, 53.106 ha sẽ chuyển sang phi nông nghiệp (khu công nghiệp, đô thị, hạ tầng, năng lượng). Chỉ có khoảng 26.231 ha được quy hoạch cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (NNUDCNC).

Vùng Đông Nam Bộ chịu tác động lớn nhất, với nhiều đơn vị giảm trên 80% diện tích. Trong khi đó, Tây Nguyên lại mở ra cơ hội chuyển đổi với hơn 11.000 ha đất quy hoạch NNUDCNC. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách, nếu không chủ động chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ bị động mất đất và mất cả lợi thế sản xuất.

Lãnh đạo VRG trao giấy khen của Tập đoàn cho các đơn vị thành viên có thành tích xuất sắc tiêu biểu

Một trong những căn cứ quan trọng nhất cho tái cấu trúc là bài toán hiệu quả kinh tế. Hiện nay, lợi nhuận từ cao su đạt khoảng 8 – 26 triệu đồng/ha/năm, trong khi: chuối Cavendis: trên 100 triệu đồng/ha/năm, cà phê chất lượng cao tương đương hoặc cao hơn. Khoảng cách hiệu quả lên tới 6–14 lần là tín hiệu rõ ràng cho thấy việc duy trì mô hình đơn canh cao su không còn tối ưu.

Trong khi đó, thị trường nông sản lại đang mở rộng mạnh. Kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam năm 2024 đạt 7,15 tỷ USD, tăng hơn 27%, tạo dư địa lớn cho các sản phẩm như chuối, dứa, cà phê chất lượng cao.

Dù đã xây dựng được hệ thống sản xuất quy mô lớn, liền vùng – một lợi thế hiếm có, nhưng mô hình nông nghiệp của VRG vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: Cơ giới hóa chưa đồng bộ, đặc biệt khâu khai thác mủ vẫn phụ thuộc lao động thủ công. Chưa tận dụng hiệu quả quỹ đất liền vùng để phát triển xen canh, luân canh. Chuyển đổi số mới ở giai đoạn khởi đầu.  Hơn 100.000 ha đất nông nghiệp khác chưa được khai thác hiệu quả. Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, dù đã triển khai gần 2.000 ha, nhưng tới 89,6% là hợp tác liên kết, trong khi đầu tư trực tiếp chỉ chiếm 10,4%. Điều này dẫn đến rủi ro phụ thuộc đối tác, khó kiểm soát chất lượng và chưa tạo được chuỗi giá trị bền vững.

Từ thực tiễn đó, VRG xác lập 4 quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá: Hiệu quả/ha là thước đo trung tâm, không duy trì mô hình chỉ vì tính truyền thống. Chủ động chuyển đổi theo quy hoạch, không chờ bị thu hồi đất. Xác định công nghệ và thị trường trước, sau đó mới mở rộng diện tích. Đổi mới mô hình tổ chức sản xuất đồng bộ, không áp cách quản lý cũ cho mô hình mới. Đây là sự chuyển dịch căn bản về tư duy – từ “giữ đất, giữ cây” sang “tối ưu giá trị trên đất”.

Phó TGĐ VRG Phạm Hải Dương phát biểu tại hội nghị

Giai đoạn đến năm 2030, VRG định hình lại sản xuất theo 3 nhóm cây trồng chủ lực: Nhóm 1 (ưu tiên cao nhất): Chuối Cavendish, dứa MD2 (mục tiêu 6.000 ha). Nhóm 2: Cà phê chất lượng cao, hướng đến thị trường EU, Mỹ. Nhóm 3: Cao su duy trì tại vùng phù hợp, nhưng phải cơ giới hóa và nâng năng suất. Việc chuyển đổi sẽ tập trung mạnh tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, những khu vực vừa chịu áp lực đất đai, vừa có tiềm năng phát triển mô hình mới.

Một điểm nhấn quan trọng là tái cấu trúc mô hình đầu tư. VRG đặt mục tiêu đến năm 2030: Đầu tư trực tiếp chiếm ≥70% (so với 10,4% hiện nay). Hạn chế phụ thuộc vào hợp tác liên kết. Đồng thời, thiết lập quy trình thẩm định 3 bước bắt buộc: Kỹ thuật, Tài chính, Thị trường (phải có cam kết tiêu thụ trước). Đây được xem là “hàng rào kỹ thuật” để đảm bảo mọi dự án triển khai đều có hiệu quả thực chất.

VRG đặt mục tiêu phát triển 10.000 ha NNUDCNC đến năm 2030, với doanh thu kỳ vọng 200–300 triệu đồng/ha/năm. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận. Năm 2026 chỉ tập trung đặt nền móng, không chạy theo diện tích. Ưu tiên mô hình mẫu đạt chuẩn GlobalGAP, có hợp đồng xuất khẩu. Xây dựng đầy đủ quy trình kỹ thuật, định mức đầu tư trước khi nhân rộng. Dự kiến, năm 2026 khoảng 5.400 ha, năm 2027 khoảng 7.700 ha, năm 2028 đạt 10.000 ha. Doanh thu từ lĩnh vực này có thể vượt 2.500 tỷ đồng/năm khi hoàn thành mục tiêu.

Ông Nguyễn Quốc Cường – Phó Ban phụ trách Ban Quản lý Kỹ thuật Tập đoàn báo cáo tại hội nghị

Song song chuyển đổi cây trồng, VRG đẩy mạnh cơ giới hóa ≥50% diện tích cao su tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Vận hành hệ thống GIS.VRG quản lý toàn bộ quỹ đất từ năm 2026. Lộ trình số hóa 2 giai đoạn: 2026–2028 quản lý sản xuất (farm IoT), 2028–2030 truy xuất chuỗi giá trị. Đây là nền tảng để xây dựng nông nghiệp hiện đại, minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Được xác định là năm “khởi động”, năm 2026 tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Hoàn thiện dữ liệu và số hóa. Ban hành quy trình kỹ thuật GAP. Triển khai các mô hình mẫu quy mô lớn. Rà soát và xử lý quỹ đất theo quy hoạch. Đào tạo nguồn nhân lực. Hoàn thiện cơ chế, chính sách. Trong đó, các dự án chuối, dứa, cà phê quy mô từ 100–500 ha sẽ là “phòng thí nghiệm thực tế” cho giai đoạn nhân rộng.

Trong một thế giới mà đất đai ngày càng thu hẹp và tiêu chuẩn ngày càng cao, giá trị không còn nằm ở diện tích sở hữu, mà ở cách khai thác hiệu quả từng hecta. Với VRG, hành trình tái cấu trúc nông nghiệp hôm nay chính là nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững hơn, linh hoạt hơn và có khả năng thích ứng cao hơn với tương lai.

Quang cảnh hội nghị

Tạo chuyển biến thực chất trong sản xuất kinh doanh

Hội nghị đã thảo luận, tham luận: Một số vấn đề pháp lý trong tổ chức sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, hợp tác kinh doanh (BCC) và các hình thức phù hợp khác của Ban Pháp chế Thanh tra Tập đoàn. Từ mô hình thử nghiệm 17 ha đến dự án 552 ha: Hình thành chuỗi giá trị chuối ổn định, bền vững của Công ty CP Cao su Bà Rịa. Quy hoạch sử dụng đất, tái cơ cấu quỹ đất nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mô hình tổ chức sản xuất tại Công ty TNHH MTV Cao su Phú Riềng. Khó khăn, vướng mắc và thách thức trong triển khai các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao: Thực tiễn từ Công ty Cao su Bình Long. Tiềm năng và kế hoạch triển khai chuỗi giá trị dứa MD2 đạt chuẩn GlobalG.A.P phục vụ xuất khẩu của Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê. Mô hình quản lý vườn cây cao su theo phân nhóm năng suất, tuổi cây và điều kiện lập địa để tối ưu đầu tư, lao động và sản lượng của Công ty CP Cao su Đồng Phú…

TGĐ VRG Lê Thanh Hưng phát biểu chỉ đạo hội nghị

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Lê Thanh Hưng – Tổng Giám đốc Tập đoàn nhấn mạnh, trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp biến động mạnh, yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cao, các đơn vị phải chuyển từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy hiệu quả, chủ động và đổi mới. Mỗi đơn vị cần nhận thức rõ trách nhiệm, phải hành động quyết liệt, tạo chuyển biến thực chất trong sản xuất kinh doanh.

Tổng Giám đốc VRG ghi nhận kết quả năm 2025 toàn Tập đoàn đạt và vượt kế hoạch, sản lượng khai thác đạt trên 462.000 tấn, đạt tỷ lệ 102,3% kế hoạch 452.000 tấn. Nhiều đơn vị hoàn thành vượt kế hoạch, có 14 đơn vị đạt Câu lạc bộ 2 tấn. Song cũng có những tồn tại như: quản lý chưa linh hoạt, thiếu lao động cục bộ, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao còn phát triển chậm, chưa tương xứng tiềm năng.

TGĐ VRG Lê Thanh Hưng trao thưởng tại hội nghị

Năm 2026 là năm bản lề của giai đoạn 2026–2030, Hội đồng quản trị Tập đoàn đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-HĐQTCSVN ngày 15/01/2026 về việc triển khai thực hiện nhiệm vụ SXKD và đầu tư năm 2026; Chỉ thị số 1022/CT-HĐQTCSVN ngày 31/12/2025 về việc tăng cường trách nhiệm, hiệu quả, tuân thủ quy định pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng, xử lý nhà, đất; đề nghị đơn vị nghiên cứu kỹ lưỡng, tổ chức thực hiện nghiêm túc, kiểm tra giám sát thường xuyên. Tổng Giám đốc Tập đoàn yêu cầu các đơn vị hành động quyết liệt, thực chất, tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm. Đối với lĩnh vực cao su: đẩy nhanh tái canh đúng tiến độ, nâng cao chất lượng vườn cây; tổ chức khai thác hiệu quả, phấn đấu vượt tối thiểu 5% sản lượng, tăng năng suất lao động; siết chặt quản lý sản phẩm từ vườn cây đến nhà máy.

Đối với nông nghiệp công nghệ cao: xác định là động lực tăng trưởng mới, phấn đấu đến năm 2030 đạt tối thiểu 10.000 ha; chủ động đăng ký đầu tư, lựa chọn cây trồng phù hợp như chuối, dứa, cà phê; bảo đảm triển khai dự án bài bản, hiệu quả.

Đối với quản lý đất đai: khẩn trương hoàn thiện pháp lý, xây dựng phương án sử dụng đất giai đoạn 2026–2030, sử dụng linh hoạt và tối ưu quỹ đất, nhất là các diện tích có biến động quy hoạch.

Quang cảnh hội nghị

Đồng thời, ông Lê Thanh Hưng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, bảo đảm hoạt động sản xuất không bị gián đoạn; tăng cường chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nguồn nhân lực. Đặc biệt, Tập đoàn sẽ mở rộng không gian phát triển ra nước ngoài, nhất là tại Lào và Campuchia, nhằm duy trì quy mô sản xuất, ổn định sản lượng khoảng 450.000 – 500.000 tấn/năm và giữ vững vai trò doanh nghiệp nhà nước nòng cốt của ngành cao su.

Đại biểu tham luận, thảo luận tại hội nghị:

TUỆ LINH – ĐÀO PHONG

Nguồn: https://news.vrg.vn/tin-noi-bat/tai-cau-truc-mo-hinh-san-xuat-nong-nghiep-mo-rong-khong-gian-phat-trien-moi/